Waarom werkt de IGJ met toetsingskaders?

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van zorg en jeugdhulp in Nederland. Om zorgorganisaties op een consistente, objectieve en transparante manier te beoordelen, maakt de inspectie gebruik van toetsingskaders.

Deze toetsingskaders maken concreet waarop toezicht wordt gehouden en welke verwachtingen de inspectie heeft van zorgaanbieders.

‍

De toetsingskaders ondersteunen de IGJ onder andere bij:

• Het beoordelen van de kwaliteit van zorg;
• Het signaleren van risico's voor cliënten en patiënten;
• Het bevorderen van veilige zorgverlening;
• Het toetsen van naleving van wet- en regelgeving;
• Het stimuleren van leren en verbeteren binnen organisaties.

‍

Toetsingskaders zijn daarmee niet alleen een controlemiddel, maar ook een hulpmiddel om de kwaliteit van zorg verder te ontwikkelen.

Welke toetsingskaders zijn er?

De IGJ publiceert verschillende toetsingskaders voor sectoren en specifieke thema's binnen de zorg. Welke kaders van toepassing zijn, hangt af van het type zorg dat een organisatie verleent.

‍

Voorbeelden van toetsingskaders zijn:

• Toetsingskaders voor wijkverpleging;
• Toetsingskaders voor verpleeghuiszorg;
• Toetsingskaders voor gehandicaptenzorg;
• Toetsingskaders voor de GGZ;
• Toetsingskaders voor jeugdzorg;
• Toetsingskader medicatieveiligheid;
• Toetsingskader digitale zorg;
• Toetsingskader onvrijwillige zorg (Wzd).

‍

De inspectie actualiseert deze kaders regelmatig zodat zij blijven aansluiten bij ontwikkelingen binnen de zorgsector.

‍

Wat beoordeelt de IGJ met een toetsingskader?

Hoewel de inhoud per sector verschilt, komen een aantal thema's vrijwel altijd terug.

‍

Cliëntgerichte zorg

De cliënt staat centraal. De inspectie beoordeelt onder andere of de zorg aansluit bij de behoeften van cliënten, of sprake is van passende zorg en of cliënten voldoende worden betrokken bij besluiten over hun zorg.

‍

Deskundige professionals

Medewerkers moeten beschikken over de juiste opleiding, bevoegdheden en vaardigheden om veilige zorg te leveren. Ook kijkt de inspectie naar scholing en deskundigheidsbevordering.

‍

Veiligheid

Veilige zorg is een terugkerend onderwerp binnen vrijwel ieder toetsingskader. Denk hierbij aan:

• Medicatieveiligheid
• Infectiepreventie
• Incidentmanagement
• Risicobeheersing

‍

Sturing op kwaliteit en veiligheid

De inspectie kijkt steeds nadrukkelijker naar de rol van bestuurders en management.

Vragen die daarbij centraal staan zijn:

• Is er voldoende zicht op risico's?
• Worden verbetermaatregelen opgevolgd?
• Wordt geleerd van incidenten en klachten?
• Is kwaliteit geborgd binnen de organisatie?

‍

Toetsingskaders gaan verder dan toezicht

Wanneer organisaties voor het eerst een toetsingskader bekijken, ontstaat soms het beeld dat het vooral een controlelijst van de inspectie is. Dat doet echter geen recht aan de waarde ervan.

‍

De onderwerpen die binnen vrijwel ieder toetsingskader terugkomen, sluiten namelijk sterk aan bij de kenmerken van een goed functionerende organisatie. De inspectie beoordeelt niet alleen of beleid en procedures zijn vastgelegd, maar vooral of deze in de praktijk werken en bijdragen aan veilige en kwalitatief goede zorg.

‍

Een spiegel voor de organisatie

Een toetsingskader kan niet alleen worden gebruikt als voorbereiding op een inspectiebezoek, maar ook als spiegel voor de eigen organisatie.

De vragen die de IGJ stelt zijn vaak dezelfde vragen die bestuurders, managers en kwaliteitsfunctionarissen zichzelf zouden moeten stellen:

• Hebben wij voldoende zicht op risico's?
• Weten we hoe onze processen presteren?
• Leren we van fouten en incidenten?
• Hebben medewerkers de juiste kennis en vaardigheden?
• Kunnen we aantonen dat we veilige en goede zorg leveren?
• Sturen we actief op verbetering?

Door toetsingskaders op deze manier te gebruiken ontstaat inzicht in wat goed gaat én waar verbeterkansen liggen.

Toetsingskaders als instrument voor continu verbeteren

De grootste meerwaarde ontstaat wanneer organisaties toetsingskaders niet pas gebruiken zodra een inspectiebezoek wordt aangekondigd.

‍

Organisaties die toetsingskaders actief inzetten binnen hun kwaliteitsmanagementsysteem beschikken over een krachtig hulpmiddel voor continue verbetering. De kaders bieden richting, helpen prioriteiten te stellen en maken zichtbaar welke aspecten van kwaliteit en veiligheid extra aandacht verdienen.

‍

Daardoor worden toetsingskaders niet alleen een instrument voor toezicht, maar ook een praktisch hulpmiddel voor organisatieontwikkeling. Ze ondersteunen organisaties bij het bouwen aan betrouwbare processen, betrokken medewerkers, veilige zorg en een toekomstbestendige organisatie.

‍

Uiteindelijk is dat precies waar zowel toezicht als kwaliteitsmanagement om draait: het structureel leveren van goede, veilige en passende zorg voor iedere cliënt.

‍